03 12 2005

Edebiyat Dergileri 1

  EDEBİYAT DERGİLERİ
         Giriş
   19'uncu Yüzyıl'dan 1980'lere kadar Türkiye'de yayınlanan edebiyat dergileri, yayınlanma ve kapanış tarihleriyle yayıncılarının adları:

19'UNCU YÜZYIL:

SERVET-İ FÜNUN 27 Mart 1891-25 Mayıs 1944 2461 sayı

MÜTAREKE YILLARI:

EDEBİYAT-I UMUMİYE MECMUASI 1916 4 Kasım-1919 8 Mart 110 sayı, Celal Nuri İleri
NEDİM 1918
ŞAİR 1919
BÜYÜK MECMUA 1919
DERGAH 16 Nisan 1921'den başlayarak 15 günde bir 42 sayı

CUMHURİYET SONRASI

GÜNEŞ 1927 15 günlük 17 sayı Orhan Seyfi Orhon
MEŞALE 1928 8 sayı Kenan Hulusi Koray

1930-1940

AĞAÇ 1936 17 sayı Necip Fazıl Kısakürek
ANAYURT 1933 8 sayı Faruk Nafiz Çamlıbel
ARAMAK 1939 Nisan-1940 Eylül 16 sayı Cahit Tanyol
ATSIZ MECMUA 1931 15 Mayıs-1932 25 Eylül 17 sayı Hüseyin Nihal Atsız
AYDABİR 1935-1937 Orhan Seyfi Orhon
ÇIĞIR 1933-1948 193 sayı H. Oğuz Bekata
KÜLTÜR HAFTASI 1936 15 Ocak-30 Haziran Peyami Safa
ORHUN 1933 Kasım-1934 Temmuz 9 sayı Hüseyin Nihal Atsız
EDEBİYAT GAZETESİ 1932 haftalık 9 sayı Orhan Seyfi Orhon
FİKİR HAREKETLERİ 1933-1940 364 sayı Hüseyin Cahit Yalçın
GÖRÜŞ 1930-1932 4 sayı Ahmet Kutsi Tecer
KALEM 1938-1939 13 sayı Mustafa Nihat Özön
VARLIK 1933'ten itibaren Yaşar Nabi Nayır
ÜLKÜ 1933-1949 Ankara Halkevi Dergisi
YÜCEL 1935 Ağustos-1956 163 sayı Orhan Burlan
YENİ ADAM 1934 1 Ocak-1978 Mayıs İsmail Hakkı Baltacıoğlu
GÜNDÜZ 1936-1938 24 sayı Ali Kamil Akyüz

1940-1950

ADIMLAR Behice Boran
ANT 1945 15 Mart-1945 Ağustos 10 sayı Hakkı Bilgeç
AİLE 1947 Nisan-1952 Kasım 22 sayı Vedat Nedim Tör
BÜYÜK DOĞU 1943 17 Eylül sonrası sürekli ve aralıklı olarak Necip Fazıl Kısakürek
ÇINARALTI 1941-1944 146 sayı Orhan Seyfi Orhon
DEĞİRMEN 1941 Ekim-1944 Nisan 12 sayı Cavit Orhan Tütengil
EDEBİYAT DÜNYASI 1948 15 Ocak-15 Şubat 1950 26 sayı Sabahattin Hüsnü
FİKİRLER 1947 Temmuz-1950 Haziran 36 sayı Vedide Baha Pars
KOVAN 1943-1946 34 sayı İzmir Besim Akımsar
MEYDAN 1948 15 Mayıs 1 sayı Mehmed Kemal
SANAT VE EDEBİYAT GAZETESİ 1947 50 sayı Ankara Selahattin Batu
ŞADIRVAN 1949 Nisan-Kasım 35 sayı Behçet kemal Çağlar
YAPRAK 1949 1 Ocak-1950 15 Haziran 28 sayı Orhan Veli Kanık
YENİ EDEBİYAT 1940 Ekim-1941 Kasım 26 sayı Suat Derviş
YENİLİKLER 1946 Şubat-Ağustos 6 sayı Salâh Birsel
İNSAN 1938 15 Nisan-1943 Ağustos 25 sayı Hilmi Ziya Ülken
YİRMİNCİ ASIR 1847 Aralık-1953 Mart 15 sayı İskender F. Akdora
YURT VE DÜNYA 1941 Ocak-1944 Mart 42 sayı Pertev Naili Boratav
YÜRÜYÜŞ 1942 Eylül-1943 Temmuz Ömer Faruk Toprak
YEDİTEPE 1950 1 Nisan'dan sonra Hüsamettin Bozok
İSTANBUL 1943-1949 75 sayı Neşet Halil Atay

1950-1960 A 1956 15 Ocak-1960 Haziran 29 sayı Kemal Özer
AÇIK OTURUM 1955 Mayıs 1 sayı Muzaffer Erdost
BERABER 1952-1953 9 sayı Metin Özek
BEŞ SANAT 1950 Nisan-1953 Mart 28 sayı Kemal Çilingiroğlu
ÇAĞRI 1957 Ekim'den itibaren Konya Feyzi Halıcı
DOĞU VE BATI 1953-1955 Celal Sılay
DOST 1957 Ekim'den sonra Ankara Salim Şengil
KAYNAK 1948-1956 113 sayı Avni Dökmeci
KERVAN 1951 Cengiz Tuncer
MAYA 1960 Ocak-Mayıs 5 sayı Saadet Timur
NOKTA 1951 15 Kasım-15 Ocak 8 sayı Edip Cansever
ORHUN 1952 66 sayı Hüseyin Nihal Atsız
SEÇİLMİŞ HİKAYELER 1947-1957 66 sayı Salim Şengil (Dost dergisinin elk biçimi)
MAVİ 1952-1956 33 sayı, Teoman Civelek, 25'inci sayıdan sonra Özdemir Nutku
ŞAİRLER YAPRAĞI 1954-1957 34 sayı Nedret Gürcan
ŞİİR SANATI 1955 Ankara 2 sayı Sezai Karakoç
ŞİMDİLİK 1955 Ocak-Haziran 6 sayı Tevfik Akdağ
TÜRK DÜŞÜNCESİ 1953 Aralık-1960 Nisan 63 sayı Peyami Safa
YELKEN 1957-1969 Rüknettin Resuloğlu
YENİLİK 1952-1957 62 sayı Nim Tirali
YERYÜZÜ 1951 Abidin Özkan
UFUKLAR 1952 Şubat'tan sonra 17 sayı Vedat günyol (YENİ UFUKLAR adıyla)
TÜRK DİLİ 1951 Ekim'den bugüne kadar Türk Dil Kurumu Organı Ankara
İSTANBUL 1953-1957 37 sayı Turgut Atasoy
MAY 1967-1970 31 sayı Mehmet Ali Yalçın

1960-1970

ALAN 4 sayı Refik Durbaş
ATAÇ 1962 15 Mayıs-1964 Ekim 30 sayı Şükran Kurdakul
ÇAĞDAŞ 1961 Ekim-1965 Nisan Şahinkaya Dil
DEĞİŞİM 1961 Kasım-1962 Ekim 12 sayı Özdemir Nutku
DEVİNİM 1965 Şubat-1966 Ocak 12 sayı Haluk Aker
DİRİLİŞ 1966 Mart-1967 Mart 12 sayı Sezai Karakoç
DÖNEM 1963 Ekim-1965 Nisan 19 sayı Hüseyin Contürk
EVRİM 1962 Aralık-1965 Ekim 22 sayı Refik Durbaş
EYLEM 1964 Mart-1966 Mayıs 34 sayı Şükran Kurdakul
HİSAR 1964 Ocak'tan beri Munis Faik Ozansoy
ILGAZ 1961 Eylül'den sonra İsmail Karaahmetoğlu
KİTAP BELLETEN 1960-1965 43 sayı Arslan Kaynardağ
OTAĞ 1963 Ocak-1964 Mart 15 sayı Mübeccel İzmirli
PAPİRÜS 1960-1961 4 sayı-1966 Haziran-1970 Haziran 46 sayı Cemal Süreya
SOYUT 1965 Mayıs'tan sonra Halil İbrahim Bahar
SU 1961 Şubat'tan sonra Sivas Hazım Zeyrek
ŞİİR SANATI 1965-1967 20 sayı Kemal Özer
TARLA 1965'ten sonra Tahir Kutsi Makal
TÜRKÇE 1960 Ocak-1964 Temmuz 43 sayı Fazıl Hüsnü Dağlarca
YENİ DERGİ 1964 Ekim-1975 Mayıs Mehmet Fuat
YENİ GERÇEK 1967 Ekim Aydın Hatipoğlu
YENİ İNSAN 1963 Ocak'tan sonra Celal Sılay
YORDAM 1966 Ocak 3 aylık Hüseyin Contürk
TÜRK KÜLTÜRÜ 1969 Şubat'tan sonra Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü yayını
CEP DERGİSİ 1966 Kasım-1969 Yaşar Nabi Nayır

1970-1980

HALKIN DOSTLARI 1970 Mart-1971 Temmuz İsmet Özel
MİLLİYET SANAT DERGİSİ 1972 29 Eylül'den beri Oğuz Akkan-Akal Atilla
YENİ A 1972 Nisan-1974 Haziran Ferit Öngören, aylık
YANSIMA 1972 Ocak-1975 Eylül 45 sayı Tekin Sönmez
TÜRKİYE DEFTERİ 1971 Nisan-1975 Haziran 20 sayı, Hulki Aktunç-Taylan Altuğ-Naci Çelik Berksoy
TÜRK EDEBİYATI 1972 Ocak- Türk Edebiyatı Cemiyeti adına Ahmet Kabaklı
KUBBEALTI AKADEMİ MECMUASI 1971'den bu yana 227 sayı
HÜRRİYET GÖSTERİ 1982 Mart'tan sonra 235 sayı Doğan Hızlan

                              (EdebiyatTürk )

 

Edebiyat alanında gerçekleşen bütün yeniliklerin ardında yatan gerçeklerden biridir dergiler. Eskisi kadar olmasa da bugün de edebiyat dergileri çıkıyor. Ama eskilerin edebiyat dergilerinin tadı başkaydı. İşte dergiler:

 

EDEBİYAT DERGİLERİ

 

                                                            a

   Edip Özyörük'ün sahibi olduğu a dergisi aylıktı. 1956-1960 yılları arasında yayımlanan derginin amacı, insanın yozlaştırılması e kişi özgürlüklerinin baskı altında tutulmasına karşı çıkmaktı. Derginin başlıca yazarları arasında Asım Bezirci, Edip Cansever, Hilmi Yavuz gibi isimler yer aldı.

                                                   Adam Sanat

   Aralık 1985'te yayın hayatına başlayan dergi aylık yayımlanıyor. Yayın yönetmenliğini Memet Fuat yapıyor. Sürekli yazan isimler arasında İlhan Berk, Ali Asker Barut ve Haydar Ergülen'ı sayabiliriz.

 

                                                                  Ağaç

   1936 yılında 5 ay süreyle yayın yapan haftalık Ağaç dergisinin sahibi Necip Fazıl Kısakürek'ti. Ahmet Hamdi Tanpınar, Ahmet Muhip Dıranas, Cahit Sıtkı Tarancı gibi isimlerin yazdığı Ağaç, 1930'dan sonraki edebiyat hareketleri içinde Bergsoncu görüşlerin ağır bastığı bir dergi oldu.

                                                                    Aile

   1947-1952 yılları arasında 22 sayı çıkan Aile dergisi Yapı Kredi Bankası tarafından mevsimlik olarak yayımlanıyordu. Derginin idaresi Vedat Nedim Tör’ün elindeydi. Genel bir dergi olan Aile'de Sait Faik Abasıyanık, OktayRifat, Orhan Veli gibi isimle yazdı. Yahya Kemal Beyatlı'nın Rintlerin Akşamı, Hayal Şehri ve Sessiz Gemi şiirleri ilk kez bu dergide yayımlandı.

 

                                                           Anadolu

   1924-25 yılları arasında yayın yapan Anadolu dergisi, bilim ve edebiyat üzerineydi. Sahibi Mehmet Halit Bayrı'dır. Ahmet Refik Altınay, Yahya Kemal Beyatlı gibi isimlerin yazdığı derginin amacı bir Anadolu ilmi ve Anadoluluk öğretisi vücuda getirmek olarak açıklanmıştı. Daha sonra derginin yönetimine katıla Himi Ziya ve Mükrimin Halil gibi isimler Osmanlıcılardan ayrı bir ulusçuluk anlayışının ilkelerini aradılar. Bu esnada Anadolu Tarihi, Anadolu insanı, Anadolu kültürü gibi kavramları ortaya koydular.

                                                                     Ant

   1945 yılı içinde 10 sayı olarak çıkan Ant dergisi on beş günde bir yayımlanıyordu. Hakkı Bigeç'in imtiyaz sahibi olduğu dergide Behice Boran, Hüzamettin Bozok, Niyazi Berkes, Enver Gökçe gibi isimlerin yazıları göründü. Dergide ayrıca, çağdaş Fransız şiirinin öncüleri tanıtılırken, halk edebiyatı üzerine incelemelere de yer verildi.

 

                                                             Aramak

  1939-40 tarihleri arasında 16 sayı çıktı. Cahit Tanyol'un sahibi olduğu dergide Kemal Bilbaşar, Garra Sarmat, Ferit Hilmi gibi isimler yazdı.

                                                               Argos

  Aylık Yeryüzü Kültürü Dergisi mahreciyle çıkan dergi, 1988-1992 yılları arasında 44 sayı çıktı. Mehmet Ali Yılmaz'ın imtiya sahibi olduğu derginin yayın yönetmeni Enis Batur'du. Son sayıda derginin sahibi Serpil Yılmaz, yayın yönetmeni ise Selim İleri oldu. Yerli yabancı edebiyatçıların ürünlerine geniş yer verildi. Doğan Hızlan, Mehmet Ergüven, İlhan Berk gibi isimler yazdı.

 

                                                                   Ataç

  15 Mayıs 1962 ile 1 Ekim 1964 tarihleri arasında 30 sayı çıkan derginin sahibi Şükran Kurdakul'du.Yazı işleri müdürlüğünü ise Afşar Timuçin yaptı. Aylık yayımlanan dergiyle birlikte verilen Çağdaş İnsancılık özel sayısı nedeniyle dergi kovuşturmaya uğradı. Adnan Benk ve Afşar Timuçin tutuklandılar. Bir yıl sonra dergi beraat etti. Ataç'ta sürekli yazan kalemler arasında Melih Cevdet Anday, Attila İlhan ve Asım Bezirci'yi sayabiliriz.

                                                           Ayda Bir

  1935-1936 yılları arasında 15 sayı çıkan düşün ve sanat dergisi Ayda Bir'i Orhan Seyfi Orhon ve Yusuf Ziya Ortaç kurdu. Bir akıma ya da ideolojiye bağlanmayarak döneminin ünlü kalemlerini bir araya toplamaya çalışan dergi de Nurullah Ataç, Sabahattin Ali, Nazım Hikmet gibi isimler yazdı.

                                                       Bağ

   1941-43 yılları arasında yayımlanan Bağ dergisinin imtiyaz sahibi Nihat Kobet'ti. İlk sayısının tanıtma yazısında "Titiz bir yurtseverlik ve ona bağlı bir memleket, toprak aşkı ile... " diyerek amacını açıklayan dergide şiir ve öykülerin yanı sıra yöresel sorunlara da yer veriliyordu. Yahya Kemal Beyatlı, Behçet Kemal Çağlar gibi isimlerin eserleri yayımlandı.

                                                             Beraber

   1952-1953 yılları arasında 9 sayı olarak yayımlanan derginin yazı işleri müdürü Metin Özek'ti. 15 günde bir yayımlanan dergi, 1940 kuşağının toplumcu gerçekçi edebiyat anlayışına bağlı yazar ve şairleri içinde barındırdı. Dergi toplum ve sanat sorunlarına eğilişi, hareketli soruşturmaları, birleştirici tutumu ile devrimci sanatı simgeledi. Talip Apaydın, Ahmet Oktay gibi isimlere yer verildi.

 

                                                        Beş Sanat

   1950-53 yılları arasında yayımlanan dergi aylıktı. Kemal Çilingiroğlu'nun sahibi olduğu Beş Sanat'ta, edebiyat, resim, sinema, tiyatro ve müzik üzerine eserlere yer verildi. Attila İlhan, Behzat Lav gibi isimlerin şiirleri yayımlandı.

                                                              Birikim

   Aylık bir dergi olan Birikimin ilk sayısı 1 Mart 1975'te çıktı. Murat Belge'nin yönettiği derginin yazı kurulunda Yavuz Çizmeci, Onat Kutlar gibi isimler yer aldı. Dergide, ideolojik, politik, genel ve güncel sorunlara ilişkin yazılar ve araştırmalar yayımlandı. Bir ara yasaklanan dergi Mayıs 1989'dan sonra sürekli çıktı.

 

                                                                   Broy

   Kasım 1985'te yayımlanmaya başlayan Aylık Şiir dergisi Broy'un sahibi Meliha Akça'dır. Yayın danışmanlığını ise Seyyit Nezir üstlendi. Dergide dünya şairlerinin kişilikleri ve sanatlarının değerlendirildiği özel bölümler hazırlandı. Nesrin Arman, Ahmet Necdet gibi isimlerin eserlerine yer verildi. Daha sonra kapanan Broy Dergisi'nin yerine Broy Yayınevi bu günlerde yeni bir dergi çıkartmaya başladı. Yeni olan bu derginin aksine ismi Eski.

                                                   Büyük Doğu

   1943-1955 yılları arasında yayımlanan Büyük Doğu'nun sahibi Necip Fazıl Kısakürek'tir. Haftalık yayımlanan dergi, edebiyatı politika ile birlikte yürütmeye özen gösterdi. Fikret Adil, Özdemir Asaf gibi isimlerin eserlerine yer verildi. Ancak çoğunlukla Necip Fazıl Kısakürek ağırlıklıydı. Nitekim dergi zamanla dünya görüşü niteliği aldı ve giderek de politika aracı oldu.

                                                 Çağdaş

   1961-1965 yılları arasında 43 sayı çıktı. Sorumlu yayın müdürü Şahinkaya Dil olan dergi aylık olarak yayımlandı. Genç isimlere de dergidi yer veren dergide yer alan isimler arasında Cahit Öztelli, Sabahattin Teoman'ın isimleri sayılabilir. Dergi yayın yaptığı sürece etkin bir düzeye ulaşamadı.

                                             Çağdaş Eleştiri

   1982-1985 yılları arasında aylık olarak yayımlanan derginin genel yayın yönetmeni Tanju Gökçül'dür. Kaynakça bölümünde temabilim, roman, şiir  gibi konular üzerine incelemelere yer verildi. Eski edebiyatın önemli eserleri sadeleştirilerek yayımlandı. Dergide sürekli yazan kişiler arasında Melih Cevdet Anday, Berna Moran gibi isimler bulunuyor.

 

                                          Çağdaş Türk Dili

  Dil Derneği'nin aylık yayımladığı derginin ilk sayısı 1 Mart 1988'de yayımlandı. Türk dilinin özleşmesine ve gelişmesine katkıda bulunmayı amaçlayan dergide bilimsel, yazınsal, sanatsal etkinliklere ağırlık verildi. Yazarları arasında Ceyhun Atuf Kansu, Demirtaş Ceyhun gibi isimler yer aldı.

                                                                  Çağrı

   Ekim 1957 yılında yayımlanmaya başlayan derinin idaresi Feyzi Halıcı'nın elindeydi. Konya'da aylık olarak yayımlanan Çağrı'da sık yazan kalemler arasında Alim Atay, Fazıl Hüsnü Dağlarca gibi isimler sayılabilir. Derginin son sayısı 1975'te yayımlanmıştır.

 

                                                                   Çığır

   Düşün ve sanat dergisi olan Çığır, 1 Ocak 1933'te yayın hayatına başladı. 193 sayı yayımlanan dergi, Aralık 1948'de yayımını tamamladı. Edebiyatın yanı sıra tarih ve toplumbilim dallarında inceleme ve araştırma yazıları yayımlandı. Faşizmi benimsemiş görünen Peyami Safa,, Hüseyin Namık gibi yazarların yanı sıra Kemalettin Kamu, Enis Behiç gibi isimlere sayfalarında yer verdi.  1943 yılından itibaren tutumunu değiştiren dergi daha çok genç yazarların ürünlerine yer verdi.

                                                           Çınaraltı

   1941-1944 yılları arasında yayımlanan Çınaraltı'nın sahibi Orhan Seyfi Orhon'dur. 146 sayı süren yayımı sırasında ırkçı ve turancı olarak adlandırılan Peyami Safa, Reha Oğuz Türkkan gibi isimlere yer veren dergi, ulusçuluk anlayışını ülkü haline getirmeye çalıştı. Dil ve tarih üzerine yazılar da yayımlanan dergi özellikle II. Dünya Savaşı sırasında savaş çığırtkanlığı yaptı. 1944 yılında faşizmin savaşı kaybetmesi, Çınaraltı dergisinin de sonunu getirdi.

                                                                                                              (Sürecek)

3224
0
0
Yorum Yaz